Op een koude decemberavond in 1799 liep het leven van George Washington ten einde op Mount Vernon, zijn landgoed aan de Potomac. Hij was toen al jaren geen president meer, maar nog altijd de man met wie veel tijdgenoten het ontstaan van de Verenigde Staten verbonden. Zijn naam hoorde bij veldtochten, vergaderzalen, plantagegrond en staatsvorming. Juist die combinatie maakt zijn leven zo bepalend voor de achttiende eeuw in Noord-Amerika.
George Washington werd geboren op 22 februari 1732 in Westmoreland County, Virginia, bij Pope’s Creek. Hij groeide op in een koloniale wereld die nog volledig deel uitmaakte van het Britse rijk. Niemand kon toen weten dat hij later een hoofdrol zou spelen in de breuk met datzelfde rijk.
Jeugd van George Washington en zijn eerste werk
Washington kwam uit de planterklasse van Virginia, maar niet uit de hoogste elite. Zijn vader Augustine Washington overleed in 1743, toen George elf jaar oud was. Anders dan sommige andere vooraanstaande mannen van zijn generatie kreeg hij geen universitaire opleiding in Engeland. Zijn vorming was praktischer en directer.
Al jong leerde hij hoe belangrijk land was in Virginia: als bron van inkomen, status en politieke invloed. In 1748 ging hij mee op een expeditie naar de Shenandoah-vallei, en kort daarna werkte hij als landmeter in Culpeper County. Dat werk bracht hem letterlijk naar de rand van de koloniale samenleving, waar grenzen nog niet vastlagen en bezit voortdurend onderwerp van strijd was.
Die ervaring was belangrijk. Washington leerde het landschap kennen, maar ook de belangen die ermee gemoeid waren. In een samenleving waar landbezit nauw samenhing met macht, was dat geen onbeduidende start.
Oorlogservaring in de jaren 1750
Zijn militaire loopbaan begon in de militie van Virginia. In 1753 stuurde gouverneur Robert Dinwiddie hem naar het gebied van de Ohio-vallei om de Fransen een Britse eis over te brengen: zij moesten zich terugtrekken. De missie mislukte, maar maakte Washington wel zichtbaar in koloniale kringen.
In 1754 keerde hij terug met troepen. Bij Jumonville Glen raakten zijn mannen slaags met een Franse eenheid. Dat treffen geldt vaak als een van de aanleidingen tot de Franse en Indiaanse Oorlog, het Noord-Amerikaanse deel van de Zevenjarige Oorlog. Het is nauwkeuriger om te zeggen dat Washington betrokken was bij een vroeg incident in een conflict dat al langer broeide tussen Britse en Franse belangen in Noord-Amerika.
Kort daarna liet hij Fort Necessity bouwen, maar dat bleek slecht verdedigbaar. In juli 1754 moest hij zich daar overgeven aan de Fransen. Het was een vernederende ervaring, maar ook een leerschool. Washington maakte van nabij mee wat gebrekkige voorbereiding, onduidelijke bevelsstructuren en overschatting konden aanrichten.
In 1755 diende hij als aide-de-camp van generaal Edward Braddock tijdens diens expeditie tegen Fort Duquesne. Die veldtocht eindigde in een zware Britse nederlaag, maar Washington verwierf er reputatie door zijn kalmte onder vuur. In de jaren daarna bleef hij actief in de verdediging van de Virginiaanse frontier, tot hij in 1758 zijn militaire functie neerlegde.
Huwelijk, Mount Vernon en slavernij
In 1759 trouwde George Washington met Martha Dandridge Custis, een welgestelde weduwe. Het huwelijk gaf hem niet alleen een gezin, maar versterkte ook zijn maatschappelijke positie. Hij kreeg geen biologische kinderen, maar leefde wel met Martha’s kinderen uit haar eerste huwelijk.
Mount Vernon werd het centrum van zijn bestaan. Daar ontwikkelde hij zich tot planter, bestuurder en ondernemer. In de loop der jaren verbreedde hij zijn activiteiten: naast tabak legde hij zich steeds meer toe op tarwe, veeteelt, visserij en later ook een distilleerderij. Hij dacht zakelijk, experimenteerde met landbouwmethoden en hield zijn bezittingen nauwgezet bij.
Dat beeld van de ondernemende planter kan niet los worden gezien van de slavernij waarop zijn landgoed draaide. Washington bezat gedurende zijn leven honderden tot slaaf gemaakte mensen. Zijn rijkdom en bewegingsvrijheid waren direct met hun gedwongen arbeid verbonden. Dat is geen detail, maar een kerngegeven.
Over zijn houding tegenover slavernij bestaat geen eenvoudig verhaal. Tijdens zijn leven sprak hij zich zelden publiekelijk uit tegen het instituut. Tegelijk zijn er aanwijzingen dat hij in zijn latere jaren steeds meer moeite kreeg met slavernij. In zijn testament bepaalde hij dat de slaven die hij juridisch zelf bezat, na Martha’s dood vrijgelaten moesten worden; zij liet die vrijlating al in 1801 uitvoeren. De mensen die tot de nalatenschap-Custis behoorden, kon hij niet vrijlaten. Wie Washington wil begrijpen, moet beide kanten zien: hij profiteerde van slavernij en hield het systeem lang in stand, maar ontwikkelde later ook bedenkingen die in zijn laatste wilsbeschikking zichtbaar werden.
George Washington in de Amerikaanse Revolutie
Toen de spanningen tussen Groot-Brittannië en de koloniën in de jaren 1770 opliepen, koos Washington de zijde van de koloniale oppositie. Hij was afgevaardigde naar het First Continental Congress in 1774 en het Second Continental Congress in 1775. In juni 1775 benoemde dat congres hem tot opperbevelhebber van het Continentale Leger.
Dat was een politieke én militaire keuze. Washington had oorlogservaring, kwam uit Virginia en kon zo de zaak van New England verbinden met de zuidelijke koloniën. Hij kreeg geen goed getraind beroepsleger onder zich, maar een bont geheel van milities, vrijwilligers en kort dienende soldaten. Zijn grootste prestatie lag misschien niet in één briljante veldslag, maar in het bijeenhouden van dat leger gedurende acht moeilijke jaren.
Er waren nederlagen, tekorten en momenten waarop de zaak van de onafhankelijkheid wankelde. De winter in Valley Forge van 1777 op 1778 is daarvan het bekendste voorbeeld geworden. Toch wist Washington zijn leger overeind te houden. Zijn verrassingsaanval op Trenton in december 1776 gaf de opstand nieuw vertrouwen. Later bleek ook de samenwerking met Frankrijk van doorslaggevend belang. De overwinning bij Yorktown in 1781, bereikt met Franse militaire steun op land en zee, maakte in feite een einde aan de grote gevechten.
Washington bleef opperbevelhebber tot 1783. Dat hij daarna zijn commando neerlegde en naar huis terugkeerde, maakte diepe indruk, ook in Europa. In een tijd waarin militaire leiders zich gemakkelijk aan de macht konden vastklampen, koos hij voor terugtreden.
Van generaal naar president
Na de oorlog trok Washington zich eerst terug op Mount Vernon, maar zijn publieke loopbaan was nog niet voorbij. De jonge republiek kampte met zwak centraal gezag onder de Articles of Confederation. In 1787 werd hij voorzitter van de Constitutional Convention in Philadelphia, waar een nieuwe grondwet werd opgesteld. Hij sprak daar niet veel, maar zijn aanwezigheid gaf de bijeenkomst groot gezag.
Toen de nieuwe grondwet in werking trad, was Washington de vanzelfsprekende kandidaat voor het presidentschap. In 1789 werd hij de eerste president van de Verenigde Staten. In 1792 werd hij herkozen. Hij diende tot 1797.
Dat presidentschap was in veel opzichten pionierswerk. Er bestond nog geen vaste invulling van het ambt. Washington moest laten zien hoe een republikeins staatshoofd zich hoorde te gedragen: met gezag, maar zonder koninklijke allure. Onder zijn leiding kreeg de federale overheid vorm. Hij werkte met figuren als Alexander Hamilton, minister van Financiën, en Thomas Jefferson, minister van Buitenlandse Zaken, mannen die het onderling vaak grondig oneens waren.
Die meningsverschillen lieten zien dat politieke partijen, hoezeer Washington ze ook wantrouwde, moeilijk te vermijden waren. In zijn afscheidsrede van 1796 waarschuwde hij tegen partijgeest en tegen te nauwe verstrengeling met buitenlandse mogendheden. Dat document is later een van zijn bekendste politieke teksten geworden.
Laatste jaren en dood
In maart 1797 verliet Washington het presidentschap en keerde terug naar Mount Vernon. Daarmee bevestigde hij opnieuw dat macht in de nieuwe republiek niet vanzelfsprekend levenslang was. Toch bleef hij een nationale figuur. Tijdens de spanningen met Frankrijk in 1798 werd hij opnieuw benoemd tot opperbevelhebber van het Amerikaanse leger, al kwam het niet tot een grote veldtocht onder zijn leiding.
Op 14 december 1799 overleed George Washington op Mount Vernon, 67 jaar oud. Waarschijnlijk stierf hij aan een ernstige keelontsteking of een verwante infectie, al blijven medische reconstructies achteraf altijd enigszins onzeker. Zijn dood leidde in de Verenigde Staten tot brede rouw. Al tijdens zijn leven was hij een symbool geworden; na zijn dood werd dat alleen maar sterker.
De mens achter het monument
Rond Washington zijn veel verhalen ontstaan, niet allemaal waar. Een bekende mythe is dat zijn kunstgebit van hout was. Dat klopt niet. Zijn gebitten waren gemaakt van materialen als ivoor, metaal en menselijke en dierlijke tanden. Ze bezorgden hem wel veel pijn en ongemak.
Ook andere trekken maken hem minder marmeren standbeeld dan vaak wordt gedacht. Hij was gereserveerd, hechtte sterk aan zelfbeheersing en was zich zeer bewust van waardigheid en reputatie. Tegelijk kon hij fel zijn, eerzuchtig en gevoelig voor kritiek.
Zijn nalatenschap blijft daarom dubbel. Voor velen is George Washington de opperbevelhebber van de Amerikaanse Revolutie en de eerste president die hielp een republiek op te bouwen. Tegelijk was hij een grootgrondbezitter en slavenhouder, gevormd door een wereld van ongelijkheid waarvan hij zelf profiteerde. Beide werkelijkheden horen bij zijn leven.
FAQ
Wanneer werd George Washington geboren?
George Washington werd geboren op 22 februari 1732 in Westmoreland County, Virginia, bij Pope’s Creek.
Waar staat George Washington om bekend?
Vooral als opperbevelhebber van het Continentale Leger tijdens de Amerikaanse Revolutie en als de eerste president van de Verenigde Staten.
Had George Washington kinderen?
Nee, hij had geen biologische kinderen. Wel voedde hij de kinderen van Martha Custis uit haar eerste huwelijk mee op.
Was George Washington echt de eerste president?
Ja. Hij trad aan in 1789 en bleef president tot 1797.
Waren de tanden van George Washington van hout?
Nee. Zijn kunstgebit was niet van hout, maar bestond uit onder meer ivoor, metaal en menselijke en dierlijke tanden.
